FOTO DEJ


  ORGANIZATORZY  GISZOWIEC DAWNIEJ
 

 Miejski Dom Kultury

Szopienice - Giszowiec

w Katowicach

   Stowarzyszenie Giszowiec
   Moje Miasto MMSILESIA.pl
   SPONSORZY  
   Naleśnikarnia Pod Lipami
 

 Restauracja JEGER

ul. Pod Kasztanami


     SPACEREM PO GISZOWCU

 

1. Budynek gospody (Gasthaus). W otoczonym parkiem budynku oprócz sal restauracyjnych umieszczono dużą salę ze sceną, służącą jako miejsce zabaw, festynów oraz przedstawień teatralnych. Na piętrze znajdowało się mieszkanie gospodarza oraz pokoje gościnne. Mniejsze zabudowanie obok gospody przeznaczono na pomieszczenia gospodarcze m.in. stajnię, wozownię, chlew, strych na siano. W 2006 r. po generalnym remoncie dawny budynek gospody stal się siedzibą Miejskiego Domu Kultury Szopienice-Giszowiec. W dawnych pomieszczeniach gospodarczych mieści się Izba Śląska z galerią obrazów miejscowego malarza Ewalda Gawlika.

 

2. Rynek (Plac pod Lpami). Południową pierzeję rynku stanowią trzy dawne budynki szkolne. W ich górnych kondygnacjach mieściły się mieszkania nauczycieli. Naukę w pierwszej giszowieckiej szkole rozpoczęto w 1908 r. Ostatecznie szkoła opuściła te budynki w 1993 r. Po generalnym remoncie dawne pomieszczenia szkolne przeznaczono na biura. Obecnie mieści się tam min. Agencja Rynku Rolnego Od zachodu rynek ograniczony jest zwartymi zabudowaniami, pełniącymi funkcje usługowo-handlowe. Tzw. konsum (dom towarowy, prowadzony przez spółkę Georg von Giesches Erben) zaopatrywał mieszkańców w artykuły spożywcze oraz tekstylne i włókiennicze. W ciągu sklepów mieściły się też piekarnia oraz rzeźnictwo, dzierżawione od spółki przez osoby prywatne. W zabudowaniach usytuowanych za domem towarowym znajdowała się fabryka lodu.Północna ściana rynku to budynek, w którym pierwotnie mieściło się nadleśnictwo wraz z mieszkaniem nadleśniczego, który równocześnie pełnił funkcję naczelnika obszaru dworskiego Gieschewaid. Obecnie znajduje się tam przedszkole.

 

3. Wieża ciśnień (wieża wodna). Obiekt o ciekawym kształcie architektonicznym, wybudowany został w najwyższym punkcie Giszowca. Wyposażono go w zbiornik tłoczny o pojemności 150 m”. Systemem rurociągów wodę rozprowadzano z wieży na teren całego osiedla.Tzw. wille amerykańskie. Obok wieży ciśnień pod koniec lat dwudziestych wybudowano niewielką kolonię, złożoną z 6 domów dla amerykańskich urzędników z rodzinami. Amerykanie stali się pracownikami Giesche S.A., po tym jak akcje spółki w 1926 r. zostały wykupione przez holding Silesian American Corporalion (SACO) z siedzibą w Wilmington w USA.

 

 
4. Domy robotnicze. Pierwotnie na teranie osiedla znajdowało się 300 domów robotniczych w zdecydowanej większości dwurodzinnych, wybudowanych wg ponad 40 różnych typów projektów. Inspirację dla Ich autorów, Emila i Georga Zuiimannów stanowiła architektura górnośląskich, wiejskich chat. Domy różniły się między sobą pod względem kształtów, gabarytów, detali architektonicznych, a nawet polożenia względem ulicy. Każdy z domów otoczony był ogrodem, o klóry lokatorzy, zgodnie z umową najmu, zobowiązani byli dbać. Powierzchnia poszczególnych mieszkań wynosiła od 52 do 71 m Cale osiedle było od początku zelektryfikowane.

 

5. Domy urzędnicze. Wybudowane zostały dla kadry urzędniczej obszaru dworskiego oraz kopalni Giesche. Były większe i bardziej komfortowe (Z doprowadzoną bieżącą wodą) od domów robotniczych. Usytuowane zostały na rogach ulic.

 

6. Ulica Pod Kasztanami Osiedle Katowickiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Osiedle nawiązuje swoją architekturą do zabytkowej zabudowy Giszowca. Składa się z 9 dwu i trzykondygnacyjnych budynków, w których łącznie mieści się 200 mieszkań. Na jego terenie mieści się także boisko oraz plac zabaw dla dzieci. Zakład fryzjerski rodziny Lubowieckich. Mieści się przy ul. Pod Kasztanami. w jednym z budynków powstałych w latach 20-tych XX w. Można w nim podziwiać kolekcję obrazów autorstwa Ewalda Gawlika. z którym przyjaźnił się były właściciel zakładu, nieżyjący już giszowiecki społecznik Ludwik Lubowiecki.

 

7. Ulica Miła. W 1968 r. zapadła decyzja o wyburzeniu starej zabudowy Giszowca, tłumaczona koniecznością budowy dużej liczby nowych mieszkań dla pracowników otwartej w 1964 r. kopalni „Staszic”. Na miejscu stopniowo wyburzanych domów postawiono wielokondygnacyjne bloki, burząc całkowicie dotychczasową koncepcją architektoniczno-urbanistyczną. Z koncepcji wyburzenia unikatowego osiedla zrezygnowano dopiero na początku lat 80-tych XX w. W 1987 r. pozostałe budynki (ok. 113 pierwotnej zabudowy) wpisano do rejestru zabytków.

 

8. Budynek pralni, magla I łaźni. Aby uchronić mieszkania przed zawilgoceniem wszelkie czynności z praniem i suszeniem odzieży miały byt wykonywane w specjalnie do tego przeznaczonym budynku. Wyposażono go w 32 stanowiska pralnicze z elektrycznie podgrzewanymi kotłami do gotowania bielizny, elektryczne wirówki, szafy suszące z cyrkulacją gorącego powietrza oraz magle elektryczne. Z łaźni korzystały żony i dzieci górników (mężczyźni kąpali się na kopalni).

 

9. Budynek jadłodajni I kantyny. Wydawano w nim posiłki mieszkańcom domów nodegowych. Otaczające go domy noclegowe dla nieżonatych górników zostały wyburzone.

 

10. Ośrodek rehabliltacyjno-edukacyjno-wychowawczy im. dr Marli Trzc Ośrodek dziennego pobytu dla dzieci specjalnej troski został wybudowany w 1986 roku z inicjatywy doktor Mani Trzcińskiej-Fajfrowskiej, Ludwika Lubowieckiego oraz ówczesnego dyrektora KWK ..Staszic Zdzisława Sendera. Była to pierwsza tego typu placówka w Polsce zapewniająca niepełnosprawnym dzieciom i młodzieży kompletne leczenie, rehabilitację naukę w jednym miejscu.

 


Stowarzyszenie Giszowiec 2013